– Wkrótce minie 15 lat od powołania przez Rektora Uniwersytetu Śląskiego Centrum Studiów nad Człowiekiem i Środowiskiem. Spełnia się jego misja?
– Uniwersyteckie Centrum... zostało powołane w 1992 roku między innymi po to, by wzbogacać, a przede wszystkim integrować działania Uniwersytetu Śląskiego na rzecz ochrony środowiska przyrodniczego i edukacji ekologicznej. Było to możliwe dzięki wsparciu międzynarodowego programu TEMPUS/PHARE, obejmującego współpracę z duńskim Uniwersytetem w Aarhus, brytyjskim Uniwersytetem Greenwich w Londynie i Uniwersytetem Warszawskim.
Naukowa i popularyzatorska misja Centrum Studiów nad Człowiekiem i Środowiskiem była w regionie klęski ekologicznej szczególnie potrzebna. Na Śląsku z trudem radzono sobie z niewyobrażalnym zniszczeniem środowiska i jego skutkami oraz ze spuścizną po upadającym przemyśle. Ludzie rozmaicie reagowali na taką rzeczywistość. Często zamiarem przysłowiowego „zaorania” przemysłowego krajobrazu Śląska wraz z jego kulturową przeszłością.
Przykłady z Niemiec czy Anglii pokazały, że zachowanie tożsamości przemysłowego regionu wcale nie przeszkadza ani naprawie szkód wyrządzonych w środowisku, ani ekorozwojowi. Równoważenie działalności człowieka wymaganiami środowiska było i jest możliwe. Taką filozofię myślenia i postępowania, a przede wszystkim najnowszą wiedzę o człowieku i środowisku, w bardzo popularnej formie nasze Centrum... promuje.
– Jak udaje się docierać z tą filozofią do szerokiego forum?
– Poprzez ofertę i programy Centrum Studiów nad Człowiekiem i Środowiskiem. Mieści się ono w gmachu Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach przy ul. Bankowej 9 i jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych. Dysponuje sprzętem audiowizualnym, multimedalnym, komputerowym, poligraficznym i fotograficznym, dostępem do sal dydaktycznych uniwersytetu oraz biblioteką ekologiczną. Sam jej księgozbiór liczy ponad półtora tysiąca tomów i wciąż jest uzupełniany.
Centrum organizuje kursy kształcenia ekologicznego w ramach międzynarodowego programu „The Baltic University Programme”, którego koordynatorem jest Uniwersytet w Uppsali. Pośredniczy w nawiązywaniu kontaktów z uczelniami, ośrodkami naukowymi, organizacjami krajowymi i zagranicznymi w obszarze działań

Od natury
do... internetu

proekologicznych. Pomaga studentom i pracownikom Uniwersytetu Śląskiego w przedsięwzięciach służących szeroko pojmowanej ochronie środowiska i edukacji ekologicznej.
A przede wszystkim od 15 lat jest gospodarzem czwartkowych spotkań ekologicznych pn. „Wybrane problemy ekologii i ochrony środowiska”, odbywających się w auli Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska przy ul. Bankowej 9. W każdy czwartek trwania semestrów akademickich, zawsze o godz. 16.
Wykładowcami na tych spotkaniach są zarówno specjaliści z różnych dziedzin nauki Uniwersytetu Śląskiego, jak i z uczelni całego kraju. Często też swoją zawodową pasją i obserwacjami na temat zagrożonej przyrody, środowiska dzielą się z uczestnikami artyści, podróżnicy, politycy, dziennikarze, alpiniści itp.
– Problemów ekologicznych na świecie nie ubywa. Pojawiają się wciąż nowe zagrożenia. Czy wykładowcy prezentujący w Centrum swoje badania, przemyślenia, opinie potwierdzają tę ocenę?
– Na pewno ją odzwierciedlają. Można się o tym przekonać. Dysponujemy zapisem tematów prezentowanych na ekologicznych spotkaniach czwartkowych w 14 tomach „Problemów środowiska i jego ochrony.” Wydajemy je dzięki finansowej pomocy Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.
„Problemy srodowiska...” to fascynująca lektura. Ciekawa wędrówka przez gąszcz najtrudniejszych problemów ekologicznych, emocjonujących tematów, badań i zaskakujących często dla samych badaczy odkryć naukowych. To także zapis zmieniającego się świata, środowiska.

W sensie fizycznym oraz w relacjach człowieka i przyrody.
Jeszcze w latach dziewięćdziesiątych ub. wieku np. w województwie śląskim śledziliśmy przede wszystkim regionalną mapę skażenia środowiska i jego oddziaływanie na zdrowie naszych dzieci. Dziś interesujemy się równie mocno ocaleniem poprzemysłowego krajobrazu Śląska, zachodzącą na naszych oczach mikroewolucją roślin na terenach „po przemyśle” czy urządzaniem przyjaznego dla środowiska, a więc i dla nas samych – domu.
– W czwartkowych spotkaniach ekologicznych uczestniczy głównie młodzież. Słuchacz wymagający, oczekujący fascynującej treści i nowoczesnej formy przekazu...
– To dla nas bezustanne wyzwanie w okresie, gdy zainteresowanie ekologią mocno spowszechniało. Nie budzi dziś takich emocji jak jeszcze kilkanaście lat temu. Dlatego tematy wykładów muszą być atrakcyjne, wręcz prowokujące. Pokazały to spotkania poświęcone m.in. realnej groźbie zniszczenia życia na Ziemi; zaśmieceniu Himalajów, zadeptywanych przez tłumy wspinaczy; bezkrwawym sekcjom zwierząt on-line czy wręcz patologicznym ucieczkom w świat internetu.
– Czego można spodziewać się w tym roku?
– Tegoroczne wykłady rozpoczęły się dość niekonwencjonalnie. We współpracy z katowickim kinem Orange – IMAX (ul. Gliwicka) zaprosiliśmy słuchaczy na nowy cykl „3W – Widzieć i Wiedzieć Więcej” czyli na trójwymiarowy film, poprzedzony 40-minutowym wykładem. Nosił on tytuł „Meandry ewolucji”. Ilustrował go film „Obcy z głębin”, opowiadający o zwierzętach morskich otchłani, których problem zanieczyszczenia środowiska wydaje się, na razie, nie dotyczyć.

Będziemy ten cykl kontynuować i dalej zachęcać do udziału w kolejnych spotkaniach. Ich proponowane tematy to m.in. „Ekorozwój – jak widzą go bogaci Arabowie” czy „Psychologia wobec wyzwań XXI wieku tj. wobec problemów środowiska i współczesnego stylu życia.”

Najmłodszym „dzieckiem” Centrum jest projekt „Nauka w obiektywie”. Zapoczątkowała go w ub. roku wystawa fotograficzna pt. „Śląsk okiem naukowca”. Było to I Biennale Fotografii, dokumentujacej badania młodych naukowców. Kolejne, w przyszłym roku, przebiegać będzie pod hasłem „Nauka Śląska dla Polski – nauka Polski dla Śląska”