W kompozycji Bazylika, Biblioteka Andrzeja Szewczyka spotkały się w dialogu tworzyw: drewno dębowe, ołów, sól i wosk pszczeli. Na podkładzie słonym i sypkim, jak gdyby bez nadziei zakorzenienia, zastygły w kilku szeregach dębowe płyty nagrobne. Każda pokryta ołowianą inskrypcją, pismem albo pamiątką po nim. Każda pokryta tekstem, który jest tylko echem tekstu - ciężkim, bolesnym, trudnym. Cały świat może być biblioteką. Albo śmiercią - długo studiowaną, nabożną, liturgiczną, a dzięki temu wierną i posłuszną.

Andrzej Szewczyk (1950-2001) uznawany jest za jedną z najbardziej znaczących osobowości sztuki współczesnej. Katowiczanin z urodzenia, już pod koniec lat 60. ubiegłego wieku realizował głośne akcje artystyczne w pracowniach i na ulicach.
Na Akademię Sztuk Pięknych nigdy nie trafił, bo zawiniła niemożność sprostania konserwatywnym gustom i oczekiwaniom. Został ostatecznie absolwentem wychowania plastycznego na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym cieszyńskiej filii Uniwersytetu Śląskiego, ale cała jego głęboka wiedza i zainteresowania wynikały z narzuconej sobie potrzeby samokształcenia i autorefleksji. W Cieszynie mieszkał w ostatnich latach życia. Stałą wystawę jego prac można oglądać dzisiaj w Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Przywilej znaczący, bo przecież uchodził Szewczyk za artystę awangardowego, złaknionego wolności i niezdolnego do kompromisów. Wierzył, że sztuka była i jest gestem nadwrażliwych męczenników. Anna Markowska uogólniła to męczeństwo: - Chorował, pił, pisał, uwodził, niepogodzony, szukający czystości i uczciwości, jak modernista.

Uznawał się za malarza. Tyle że nie chodziło o deklarację formy, a o poczucie misji. Pod koniec lat 70. związał się Galerią Foksal. Malarstwo obrazu było wówczas dialogiem ze sztuką konceptu, urzeczywistnianym przez ślady malarskiego wałka, który zmieniał ściany galerii w miejsca zarazem pospolite i uduchowione prostotą powtarzającego się seryjnie motywu.
Późniejsze Malarstwo z Chłopów było w tym samym stopniu wyrazem wierności abstrakcji, co i próbą odwzorowania ścian domostw rybaków ze wsi w północnej Polsce.

kredek. Patronem owej kompozycji (instalacji?) był Stéphane Mallarmé: przestrzeń ta sama, czy rośnie, czy maleje. Stało się jasne, że tym razem wybór określonego tworzywa i sposobu jego prezentacji nie prowadził do rezygnacji ze zbytku skojarzeń, ale ich pogłębienia. Gest niby-malarski przeistaczał się w gest symboliczny, poetycki. Działanie plastyczne było ważne wyłącznie jako opisywanie możliwego źródła inspiracji i wyznaczanie granic narzuconej sobie - ale też odbiorcy - wspólnoty.

Od lat 80. począł sięgać po ołów, ścinki kredek lub ołówki. Krople ołowiu na dębowych deskach mogły być echem czcionek, ścinki kredek lub ołówki pamiątką liter, a wszelkie linearności i narzucone znakom porządki - wspomnieniem pisma.

Wspomnieniem zatapianym w wosku lub zalewanym farbą. Tytuły prac przywoływały konkretne dzieła i autorów (np. Tristan i Izolda, Abelard i Heloiza, Pijaństwo Malcolma Lowry'ego), ale możliwa komunikacja między dziełem a jego możliwą inspiracją wyczerpywała się - jak podkreślał Szewczyk - na "dedykacji"

Wszelkie tego rodzaju autokomentarza są tyleż pojemne, co i bezradne. Tak naprawdę sztuka Szewczyka rozpięta jest między dwiema mitologiami. Pierwsza z nich to przeżywana za Borgesem wizja kultury jako biblioteki, którą odwiedza się ciągle i nigdy nie można zwiedzić do końca. W onirycznej pamięci o tej bibliotece gubią się i odnajdują na nowo litery, hieroglify, ideogramy, smak kurzu, inkaustu, wosku lub ołowiu. Zgodzić się na kulturę to zgadzać się na cytat, przystać na ocalenie w cudzej myśli bądź sentencji. Uniwersalne pismo będzie pismem heroicznie przywracanym do życia, fragment - całością, łupiny orzecha albo ścinki kredki - bytem na miarę zbudowanej w sobie katedry. Ale jest jeszcze inny porządek. Mit Franza Kafki przypomina o utopii, w której nie są ważne dzieła czy ich odpryski, ale nadwrażliwość i cierpienie. Twórczość bywa dalej malowaniem, pisaniem, ale maluje się, pisze się list do siebie, a nie do współczesnych lub potomnych. W cyklu prac Listy F. Kafki do F. Bauer gęsto pisany ołów jest - jak pragnął sam artysta - cieniem czynu, świadectwem czynu niedokonanego, zawieszonego na zawsze w nicości. Symbolika listu staje się tożsama z symboliką nagrobka. Ściany galerii mogą być ścianami płaczu. Każda inskrypcja to bowiem epitafium. - Niosę przed sobą lustro i w tym lustrze świat się odbija - deklarował Szewczyk. Właściwie sam był lustrem. Pękniętym.

Ryszard Jasnorzewski