Materią, z którą pracuje
Lesław Tetla, jest obraz malarski. Artysta uważa, że istotą jego twórczości nie jest
to, co dostrzegalne zmysłowo, "ale to, czego nie ma". Zmysłowy odbiór barw i
faktury dzieła staje się w jego twórczości jedynie punktem wyjścia do pracy pamięci
i wyobraźni. To, co jest dostępne za pomocą wzroku, staje się bodźcem do wyłonienia
obrazu tkwiącego głęboko w świadomości odbiorcy. Obrazy Tetli, pełne niedomówień i
przestrzeni, którą można wypełnić "własnym" obrazem sprawiają, że odbiór
dzieła wymaga twórczego wysiłku. |
Archeologia przestrzeni
Dzięki wyobraźni możliwe jest uzupełnienie i odtworzenie w umyśle całości. To rodzaj układanki - ślad jest tym fragmentem, który jest dostępny zmysłowo. Odtworzenie całości jest zadaniem archeologa. Praca archeologa przypomina pracę marzyciela, dla którego materia jest tylko punktem wyjścia do stwarzania nowych światów. Na podstawie kilku faktów ma odtworzyć on sieć przyczynowo-skutkową, pozwalającą wyjaśnić wszelkie zależności. Puste miejsca wypełnia obrazem podsuwanym mu przez wyobraźnię. Podobnie jest w przypadku twórczości Tetli - to, co artysta przedstawia na płótnach to pozostałość większej całości, która odeszła bezpowrotnie. Pozostawione ślady mogą ponownie wywołać jej obraz w umyśle marzącego. Artysta twierdzi, że tworzy jedynie ramy dla treści, dla obrazu powstającego w świadomości odbiorcy. Nie jest to jednak proste zadanie, ponieważ materia obrazu zostaje specjalnie do pełnienia tej funkcji przygotowana. Lesław Tetla wprowadza rozwiązania, które pomagają przygotować odbiorcę, wprowadzić go w odpowiedni nastrój oraz stworzyć warunki, w |
których kreacja obrazu onirycznego - obrazu
wypływającego z głębi - będzie dla niego łatwiejsza. Świadomie używa środków,
dzięki którym marzenia i obrazy przeszłości zostają przywołane w umyśle widza.
Pamięć jest procesem twórczym, który angażuje wyobraźnię marzącego. Dlatego przywoływanie obrazów pamięci może być porównane do stwarzania dzieła, ponieważ obydwa procesy są kreacją, uruchamiają te same mechanizmy twórcze. Marzenie jest fuzją wyobraźni z pamięcią, a przywoływanie obrazów pamięci jest procesem twórczym, aktem wyobraźni. Miejsca na płótnach Lesława Tetli przedstawiane są w półmroku, nie pozwalającym z całą dokładnością sprecyzować, co naprawdę widzimy. Są to miejsca opuszczone, zapomniane. Przestrzeń na płótnach wydaje się być pusta i zatopiona w ciszy. Wydaje się jednak, że taki sposób przedstawienia miejsca jest celowy, ponieważ dzięki temu spojrzenie widza kierowane jest nie tylko w głąb obrazu, ale w głąb duszy. "Wyłączenie" zmysłów powoduje odcięcie się od świata zewnętrznego, dzięki czemu mogą zostać przywołane obrazy wypływające z wnętrza, obrazy pamięci. Ciemność, czerń, jest jak ekran, na którym wyświetlają się obrazy pamięci-wyobraźni. Ekstremalnym przypadkiem zastosowania tego typu rozwiązania jest obraz Tetli zatytułowany PGR, przedstawiający ciemne wnętrze szopy zbudowanej z desek, przez które prześwieca światło. Czerń obrazu jest tutaj ekranem, na którym mogą się "wyświetlić" zapamiętane obrazy miejsca. Odbiorca dzieła został postawiony w sytuacji osoby zamkniętej w ciemnym pomieszczeniu. Ciemność, mrok, cisza i samotność przywołują pamięć, sprzyjają marzeniu. Tego rodzaju malarstwo angażuje widza, stwarzając jedynie warunki do kreacji tego obrazu, który nosi w sobie. Artysta stara się "malować to, czego nie ma", maluje "nic", aby powstałą pustkę można było wypełnić dowolną treścią. I rzeczywiście, to widz jest tym, który zostaje sprowokowany do stworzenia własnego obrazu, obrazu który stanowi oddźwięk na to, co przedstawia autor. Powstaje nowa, wspólna jakość, w której kreacji bierze udział artysta i widz-artysta. Dzięki temu obrazy Lesława Tetli stają się nie tylko elementem archeologii zmysłowo poznawalnego wymiaru przestrzeni, zapisem fizycznych pozostałości określonej warstwy kulturowej, ale stanowią również zachętę do zbadania i ponownego przywołania tego obrazu miejsca, który tkwi w naszej pamięci. Niedawno obrazy Tetli mogliśmy oglądać w galerii Teatru Śląskiego. Barbara Firla |
|||||
SPIS
TREŚCI
______________________________________________________________________________________________________________